Narodowy Bank Polski może stać się głównym źródłem finansowania polskich wydatków obronnych zgodnie z nowym projektem ustawy SAFE 0%. Mechanizm przewidziany w projekcie opiera się na wykorzystaniu niezrealizowanych zysków banku centralnego, powstających w wyniku zmiany zasad wyceny krajowych rezerw złota.
Projekt zakłada rewolucyjną zmianę w podejściu do księgowania aktywów NBP. Obecnie rezerwy kruszcowe wyceniane są według konserwatywnych zasad rachunkowości bankowej. Nowe przepisy mają umożliwić uwzględnienie różnicy między wartością rynkową złota a jego wartością księgową jako źródła finansowania wydatków militarnych.
Mechanizm ten budzi pytania o zgodność z unijnymi regulacjami dotyczącymi bankowości centralnej oraz o potencjalne konsekwencje dla stabilności monetarnej. Eksperci zwracają uwagę, że wykorzystywanie zysków banku centralnego do celów fiskalnych może wpływać na niezależność polityki monetarnej NBP.
Rezerwy złota NBP, wynoszące obecnie około 228 ton, zyskały znacząco na wartości w ostatnich latach. Różnica między ceną nabycia a obecną wartością rynkową może rzeczywiście stanowić istotne źródło finansowania. Jednak realizacja takiego scenariusza wymaga precyzyjnego określenia zasad, aby nie naruszyć stabilności systemu finansowego.
Projekt SAFE 0% wpisuje się w szerszy trend zwiększania wydatków obronnych przez państwa europejskie. Pytaniem pozostaje, czy proponowany mechanizm finansowania nie będzie miał negatywnych skutków dla długoterminowej polityki monetarnej Polski.